Tinktura od dugolisne mente – tradicionalni digestivni i respiratorni biljni preparat

Dugolisna menta (Mentha longifolia), poznata i kao divlja nana, samonikla je biljka koja se u narodnoj medicini na Balkanu koristi duže nego što se generacijski može pratiti — najčešće kao čaj za „bolan stomak“ ili prehladu, u gotovo svakom domaćinstvu koje ima pristup potocima i vlažnim livadama gde ova biljka raste.

Za Verdica tinkturu koristimo svež vršni deo biljke — cvetne vrhove i gornje listove, u trenutku kada je koncentracija eteričnih ulja najveća. Biljka se seče neposredno pre maceracije, bez sušenja, kako bi tinktura zadržala aromu i sastav najbliži svežoj biljci.

Tradicionalna upotreba

U narodnoj medicini dugolisna menta se najčešće vezuje za tri stvari: smirivanje grčeva u stomaku, olakšavanje disanja kod prehlade i kao blago sredstvo za smirenje pred spavanje. Za razliku od pitome nane koja se gaji u baštama, divlja menta ima izraženiji, oporiji miris — što narod obično tumači kao znak „jače“ biljke.

Zašto vršni deo, a ne ceo stabljika?

Najviše eteričnih ulja (mentol, karvon, u zavisnosti od hemotipa biljke) koncentrisano je u cvetovima i mladim listovima na vrhu biljke. Donji, stariji delovi stabljike nose znatno manje aktivnih jedinjenja, pa se za tinkturu bira isključivo vrh.

Benefiti

• Smirenje grčeva — opušta glatku muskulaturu creva, pa se tradicionalno koristi kod nadutosti i grčeva posle obilnijih obroka
• Slobodnije disanje — mentol iz biljke daje osećaj olakšanog disanja kod zapušenog nosa i prehlade
• Antimikrobno dejstvo — eterična ulja mente imaju prirodna antiseptička svojstva, zbog čega se koristila i za ispiranje usta
• Blago smirenje — u manjim dozama uveče, koristi se kao pomoć pri opuštanju pred san

Kako se koristi?

20 do 40 kapi razblaženih u vodi, do dva puta dnevno.

Šta kažu naučna istraživanja?

Za razliku od mnogih narodnih biljaka, dugolisna menta je relativno dobro istražena u naučnoj literaturi.

Pregledni rad objavljen u časopisu Journal of Ethnopharmacology sumira da su za biljku potvrđena antimikrobna, antiparazitska, antiinflamatorna, antioksidativna i spazmolitička (protiv grčeva) dejstva, kao i da su zabeleženi pozitivni efekti kod iritabilnog kolona (IBS) i menstrualnih tegoba poput izostale ili oskudne menstruacije.

Novije laboratorijske analize potvrđuju da ekstrakt sadrži jedinjenja poput rutina, kvercetina i ružmarinske kiseline — supstance poznate po antioksidativnom dejstvu — a testovi na bakterijama i kvascima (uključujući Candida albicans) pokazali su merljivu antimikrobnu aktivnost etarskog ulja.

Zanimljivo, glavni nosilac farmakološkog dejstva nije sam mentol (kao kod pitome nane), već jedinjenje pulegon, uz menton i piperitenon-oksid — što dugolisnu mentu hemijski razlikuje od nane koju ljudi poznaju iz bašta.